Sükunete Ağıt

Rory Smith, NY Times’a yazdığı yazıda, Barcelona’nın Messi’nin sözleşmesini yenilemek için bile isteye son ana kadar beklemesi ve Messi’nin serbest kalmasıyla beraber ellerinde büyük bir problem bulmasının iki şekilde yorumlanabileceğini söylüyor. Bunlardan daha ilgi çekici olanını şu cümlelerde anlatıyor:

Messi’nin basın toplantısındaki doğrudan yüreğe dokunan gözyaşları da hesaba katılınca, tüm bunların planlı bir çeşit tiyatro olduğunu düşünmek çok zalimce geliyor. Ancak Smith’in kullandığı küçük bir kalıp üzerine biraz kafa yorduğumuzda -bu kalıp belki totolojik olsa da- işaret ettiği çelişkiyi anlamak pek zor değil. Bu kalıp, “böyle bitmesi gerektiği”.

Smith’in bahsettiği diğer ‘yorumlama yolu’, aşikâr ve o kadar da ilgi çekmeyici olan. Odadaki fil. “[…] Barcelona’yı yıllardır zehirleyen ve kulübün, Messi’nin de çok katkı verdiği bir mirası yiyip bitirmesine sebebiyet veren kaos ve rekabet edemeyiş destanının son bölümü. Son dokuz ayın büyük kısmında, Barcelona sınırda yaşadı; gitmekte olan ve yerine gelebilecek başkanların arasında çekiştiriliyordu, başkanlık seçimiyle dikkati dağılmıştı. Görevi üstlenen Joan Laporta, başkan olarak henüz sadece birkaç ay geçirdi ve bu hizmet süresinin de şaşırtıcı büyüklükte bir kısmını, Real Madrid’in kibir abidesi olan Süper Lig projesine harcadı. Bu süreçte, ihtiyaç olunduğunda her şeyi yapabileceklerini varsaymış ve politik meselelerle uğraşırken Messi’nin sözleşmesini bir kenara atmış olmaları olası, hatta muhtemel.”

Barcelona’nın, oyuncularının yüksek maaş taleplerini reddedememesi sebebiyle hızla büyüyen maaş giderleri, son faturada -Messi'nin maaşı hariç- gelirlerin %95’ine ulaşmış vaziyette. Bir futbol kulübünün ekonomik olarak işler vaziyette olması için ise bu oranın %70 civarında olması gerekiyor.

Bu maaş artışlarının kökleri kulübün tarihi başarılar etmenin arifesinde olduğu yıllara dek uzansa da Neymar’ın 2017’de rekor ücretle PSG’ye satılmasının ardından yapılan hamlelerle sorun boyut değiştiriyor. Gemi su almaya başlıyor. Jonathan Wilson, The Guardian’daki yazısında şöyle diyor: “[…] 2000’de Luis Figo’yu Real Madrid’e kaptırdıktan sonra yaptıkları hatanın aynısını yaptılar. Büyük bir yıldızı kaybetmişlerdi ve yeni bir tanesine ihtiyaçları vardı. 222 milyon avronun nasıl kullanılabileceği üzerine çok kafa yormadılar, yalnızca bir harcama güdüsü vardı. Bunu takip eden imzalar dizisi, facia seviyesi olarak büyük kulüpler tarihinde başka bir noktadaydı: Ousmane Dembele’ye 135 milyon avro, Philippe Coutinho’ya da bir 135, Antoine Griezmann’a 120, Miralem Pjanic’e farazi olarak 60 (keyif için yapılmış bir transferde Arthur ile takaslanmıştı), Malcom’a 41, Paulinho’ya 40, Nelson Semedo’ya 35... Ve sonuç olarak,modern bir 'süperkulübün' bile karşılayamayacağı bu terane, öteki yönetim hatalarıyla da birleşince, Barça’yı bir milyar avroyu epey aşan bir borçla karşı karşıya bıraktı.”

Barcelona, batırdı. Önceleri, lüks yaşasa da bunu karşılayabiliyordu. Bir gün, çok karlı bir satış yaptı ve eline geçen para onu ayarttı. Sahip olduğu güzellikleri unuttu. En çok yakan arabayı aldı. Bodrum’da 'Deluxe locaya' oturup bir biraya 150 lira vermeye başladı. Kredi kartlarında borçlar birikti... Ve haciz geldi. Messi’yi alıp götürdüler.

Suarez’i -bu seneki şampiyonluğunda önemli pay sahibi olduğu- Atletico Madrid’e bırakıp yerini sezon boyu Braithwaite ve santrafor bile olmayan diğer oyuncularla kapatmaya çalışan da aynı gafletti.

Varacağı yer buydu. Parçaları mühendislik bilmeden, gelişigüzel bir araya getirilmiş bu arabanın, son teknoloji makinelere kafa tutması imkansızdı.

Tabii Barcelona’yı yerin dibine gömerken kontrolü kaybedip bazı gerçekleri atlamak da doğru olmaz. Yarıştıkları makinelerin son teknoloji parçalarının arkasında petrol yatakları dolusu para vardı.

Jonathan Wilson’ın, Guardian’daki yazısı için yazdığı sunuş cümlesini okuyunca ufak bir kahkaha attım. “Belki de tarihin en iyisinin sonraki limanı neresi olursa olsun bu sefil öykü, modern futbolun neye dönüştüğünü gösteriyor.” Beni güldüren, bu olayı da yazılarında sıkça tekrar eden temalardan “modern futbolun neye dönüştüğüne” bağlamış olmasıydı.

Kelimeler aracılığıyla yazının sonuna, sunuş cümlesinde ne kastettiğinin anlaşıldığı vurucu kısma giderken organize futbolun öncülerinden biri olan Ebenezer Morley’den bahsediyordu. “Morley’nin ana maksadı, kurallar hakkındaki ‘hararetli ihtilaflara’ son vermekti. Jeopolitik mevzular, kapitalist açgözlülük ve bir pandeminin belki de tarihin tanıklık ettiği en iyi oyuncunun kaderini belirlemesi sorunsalı muhtemelen ona bir kategori hatası olarak görünürdü.”

Yazının ilk kısmının söylediği ana şey, bu ayrılığın bir öncesinin olduğuydu. Yılların birikimi, Barcelona’yı zafiyetli hale getirdi. İşte bir metafor daha: toprak kaybetmeye başlayan bir imparatorluk gibilerdi. Birçok ihtimal vardı. Farklı devletlere, farklı toprakları kaybedebilirlerdi. Bazı topraklar kaybedilmeye daha meyilliydi, bazı düşmanlar daha büyük tehdit arz ediyordu. İçerideki sorunlar vardı tabii bir de...

Başkenti kaybettiler.

Barcelona, Avrupa Süper Ligi’ne katılarak yerel liglere darbe yapan -Wilson'ın ifadesiyle- “elitlerden” biriydi. O günden bugüne de geri adım atmadılar. Kamuoyu tepkisi ile savuşturulan darbelerine La Liga’nın karşılığı ya da bir bakıma Godfathervari yaptırımı da bu oldu. Bu defa müsamaha göstermediler.

Wilson’dayız. “Yine bu bağlamda, Barcelona’nın [Messi’nin ayrılışını haber veren] duyurusunun zamanlaması birçok şey anlatıyor: ligin 2.7 milyar avro karşılığında hisselerinin yüzde 10’unu CVC Yatırım Ortaklığı’na sattığı ve yalnızca Barcelona ile Real Madrid’in karşı geldiği anlaşmanın bir gün sonrasında... Messi, şüphesiz, ligin ticari cazibesi bakımından çok büyük öneme sahip; CVC’nin La Liga’yı Messi’nin kalması için bir çözüm yolu bulmaya zorlaması ihtimalini düşünmek için komplo teorisyeni olmak gerekmiyor.

Futbolu gölgeleyen para ve güç (ki ikisi aynı şey aslında) behemotunun vahametini ise Wilson’ın SI’a (kendisi Guardian’a yazdığı bazı yazıları, kelimeleri basitleştirip cümlelerin yerini değiştirerek Sports Illustrated’a da yazıyor) Messi’nin ayrılışına dair yazdığı yazının son cümlesi mükemmel şekilde ortaya koyuyor: “Lionel Messi -belki de tarihin en büyük oyuncusu- bir yumuşak güç oyununda bir piyon, bir ganimet oldu. İşte modern futbol bu.”

Dokuz ay önce, Barcelona’nın yakın geleceğine dair yazdığım yazıyı bu satırlarla bitirmiştim. Mutlu sona hala inanıyorum. Hemen değil ama iki-üç yıl sonra.

Futbol kulüplerinin imparatorluklardan farkı bu, çok daha sık yeniden doğuyorlar. Ama çabukça ama zamanla... Barça, dünyanın dört bir yanındaki gözlemcileri ve takım seçmeyen eğlenceli futbol dilencileri için birkaç sezon boyunca potansiyel bir kaliteli izlence olacak.

Fakat şehirde gerçekler bir süre o kadar tatlı olmayabilir.

Çıkışa kadar size Rory Smith eşlik edecek.

Şimdi Barcelona’da, Messi büyüklüğünde bir boşluk var.